Hiện nay, độ tuổi bắt đầu dậy thì ở trẻ đang ngày càng nhỏ lại, và số trẻ dậy thì sớm cũng ngày càng tăng cao, khiến cho rất nhiều phụ huynh có con nhỏ vô cùng lo lắng và e ngại. Bởi lẽ việc trẻ dậy thì sớm không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ trong tương lai, mà còn dẫn tới nhiều mối nguy hiểm tiềm tàng khác. Vậy làm thế nào để phòng ngừa và phát hiện dậy thì sớm ở trẻ. Hôm nay ba mẹ hay cùng beyeureviews tìm hiểu một chút nhé.
Như thế nào được xem là trẻ dậy thì sớm?
Dậy thì sớm là tình trạng trẻ phát triển các đặc tính sinh dục thứ phát sớm hơn bình thường, ở bé gái dưới 8 tuổi, có kinh trước 9 tuổi và ở bé trai là dưới 9 tuổi. Theo thống kê, tỷ lệ dậy thì sớm ở các bé gái cao gấp khoảng 10 lần các bé trai, các biểu hiện thường thấy như ngực phát triển, có nụ vú, quầng vú hơi nhô lên và nở rộng, có lông nách, lông mu…và cuối cùng chính là xuất hiện kinh nguyệt.
Có thể phân loại dậy thì sớm thành ba dạng:
- Dậy thì sớm trung ương (hay còn gọi là dậy thì sớm thực sự): Do hoạt động sớm của trục hạ đồi – Tuyến yên – sinh dục và phụ thuộc chủ yếu vào hormone hướng sinh dục. Nói một cách dễ hiểu thì dạng này chính là do hormone sinh dục của bé phát triển sớm hơn các bé bình thường, nên khiến cơ thể bé dậy thì sớm.
- Dậy thì sớm ngoại biên (hay còn gọi là dậy thì sớm giả): Là dạng dậy thì sớm độc lập với sự kích thích của tuyến yên, không phụ thuộc hormone hướng sinh dục. hay nói cách khác chính là các hormon steroid sinh dục của bé tăng cao do bệnh lý tuyến sinh dục hay thượng thận…
- Dậy thì sớm một phần (hoặc dậy thì sớm riêng lẻ, không hoàn toàn): Đây là dạng dậy thì chỉ phát triển sớm và riêng lẻ một đặc tính sinh dục thứ phát, không tiến triển hoặc tiến triển rất chậm. nghĩa là chỉ một vài bộ phận sinh dục trên cơ thể bé phát triển nảy nở hơn các bạn đồng trang lứa, nhưng chưa hoàn thiện.
Dấu hiệu nhận biết trẻ đang dậy thì sớm.
Một số dấu hiệu điển hình có thể gặp ở các trẻ bị dậy thì sớm chính là:
- Các bé gái: Bắt đầu mọc lông mu hoặc lông nách, cơ thể phát triển nhanh, phần ngực, hông nảy nở hơn so với các bạn đồng trang lứa, mặt nổi mụn, cơ thể cũng bắt đầu có mùi, thậm chí xuất hiện kinh nguyệt lần đầu tiên
- Các bé trai: Thay đổi hình dáng cơ quan sinh dục, tinh hoàn và dương vật có thể to lên trông thấy, vỡ giọng sớm, giọng trầm đi, mọc râu, lông nách, mặt có mụn.
Trong suốt thời kỳ dậy thì, xương trẻ liên tục trưởng thành. Do đó các trẻ dậy thì sớm, cơ thể có thể sẽ phát triển vượt trội hơn so với các bạn đồng trang lứa, tuy nhiên trẻ sẽ ngừng phát triển chiều cao sớm hơn các bạn dậy thì chậm và thường không thể đạt được chiều cao tối đa của người trưởng thành. Do đó nếu trẻ bỗng nhiên cao vượt trội so với các bạn, hay cơ thể có các biến đổi bất thường kể trên, ba mẹ hay sớm đưa bé đi thăm khám kiểm tra, để bác sĩ sớm xác định bệnh và có giải pháp khắc phục kịp thời ba mẹ nhé.
Tác hại của việc dậy thì sớm ở trẻ
Dậy thì sớm ở trẻ, mặc dù không gây hại ngay cho bé, nhưng lại chứ đựng rất nhiều mối nguy hiểm tiềm tàng và gây ra nhiều hệ lụy không mong muốn:
- Tác động đầu tiên chính là tâm lý của trẻ, việc bị khác biệt so với bạn bé có thể sẽ gây ra tâm lý ngại ngùng, dễ làm trẻ tự ti, thiếu tự tin;
- Những bé dậy thì sớm, hooc môn trong cơ thể thay đổi, dễ khiến trẻ thay đổi về hành vi, hay cáu gắt, khó chịu, thậm chí có trẻ còn hay bị căng thẳng và lo âu, điều này sẽ ảnh hưởng tới chất lượng học tập của trẻ và cả các mối quan hệ xã hội khác rất nhiều;
- Trẻ dậy thì sớm nhưng chưa có đủ kiến thức về giới tính, cũng rất dễ bị lợi dụng, có xu hướng quan hệ tình dục sớm trước tuổi trưởng thành gây hậu quả với trẻ gái là có thai ngoài ý muốn, tình trạng này thật sữ đã và đang xảy ra rất nhiều, và rất đáng lo ngại.
- Giới hạn sự phát triển chiều cao: Thời điểm dậy thì có thể trẻ cao hơn so với các bạn cùng độ tuổi. Tuy nhiên, dậy thì quá sớm làm cho các khớp xương bị đóng sớm hơn bình thường, rút ngắn thời gian sinh trưởng của xương do đó làm ảnh hưởng tới chiều cao của trẻ khi trưởng thành;
- Bé gái dậy thì sớm sẽ ảnh hưởng rối loạn nội tiết sớm gây ra hội chứng đa buồng trứng, hay việc bị lạm dụng mang thai khi còn quá nhỏ cũng sẽ ảnh hưởng tới cuộc sống cũng như khả năng sinh sản khi trưởng thành;
Dậy thì sớm gây nhiều hậu quả ảnh hưởng tới sức khỏe và tâm lý của trẻ. Việc phòng ngừa dậy thì sớm cho trẻ sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện và vui vẻ, lạc quan hơn trong cuộc sống.
Nguyên Nhân và cách phòng tránh dậy thì sớm ở trẻ
Nguyên nhân khiến trẻ dậy thì sớm thật ra rất khó xác định, nó có thể xuất phát từ việc trẻ bị bệnh, hay do gặp các vấn đề về thần kinh trung ương, rối loạn hormone, chấn thương não, tiền sử bệnh của gia đình hay do một số di truyền hiếm gặp…Thậm chí còn có thể xuất phát từ môi trường sống, đồ ăn, thói quen sinh hoạt, thậm chí nhiều bé còn không thể xác định được nguyên nhân.
Tuy nhiên, bố mẹ có thể giảm nguy cơ dậy thì sớm cho trẻ bằng cách cho trẻ thực hiện các giải pháp sau:
- Cho trẻ ăn theo chế độ dinh dưỡng hợp lý: Tăng cường rau củ quả trong bữa ăn hằng ngày, đảm bảo lượng đạm đầy đủ, hạn chế sử dụng đồ ăn đã qua chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ và đồ ngọt…. Chú ý lựa chọn thực phẩm an toàn, tránh những thực phẩm, rau củ trái mùa vì chúng chứa rất nhiều hooc môn tăng trưởng sẽ ảnh hưởng tới dậy thì sớm.
- Giúp trẻ tăng cường vận động: Trẻ vận động nhiều không chỉ giúp cơ thể khỏe mạnh, mà còn tiêu hao bớt năng lượng, hạn chế được việc thừa cân béo phì.
- Cho trẻ thăm khám sức khỏe định kỳ theo khuyến cáo của Bộ Y tế.
- Không cho trẻ sử dụng, tiếp xúc với các loại mỹ phẩm làm đẹp sớm hoặc dùng các loại thuốc gây ảnh hưởng đến nội tiết tố sinh dục của trẻ.
Lưu ý: Mặc dù sữa công thức cũng có thể là một trong nhưng nguyên nhân khiến trẻ dậy thì sớm, tuy nhiên tới hiện tại vẫn chưa có bằng chứng hay kiểm chứng cụ thể nào, do đó ba mẹ không cần quá lo lắng mà cắt luôn nguồn dinh dưỡng từ sữa của trẻ. Việc này không chỉ khiến cho trẻ bị thiếu hụt canxi, mà còn gây ảnh hưởng đến sức đề kháng và chiều cao của trẻ. Đối với sữa mẹ chỉ cần cho trẻ uống đủ liều lượng và hạn chế để bé uống quá nhiều là được, vì việc bổ sung quá nhiều có theerd ẫn tới thừa cân béo phì, đây mới là nguyên nhân dễ khiến trẻ dậy thì sớm.
Cuối cùng, Chỉ muốn nhắn ba mẹ rằng không phải trường hợp dậy thì sớm nào cũng cần và có thể điều trị. Tuy nhiên phát hiện sớm và can thiệp kịp thời dậy thì sớm ở trẻ sẽ giúp trẻ tránh được những hậu quả mà dậy thì sớm gây ra. Vì vậy các bậc phụ huynh cần quan tâm, theo dõi sát sao sự phát triển của con mình, bởi kết quả điều trị cho bé thành công hay không, phụ thuộc rất lớn vào thời điểm và tuổi của trẻ đến điều trị.
Xem thêm:Các môn thể thao tập ở nhà giúp bé tăng chiều cao hiệu quả
