Tính đến giữa tháng 4/2026, Việt Nam đã có 4 trường hợp trẻ tử vong do mắc não mô cầu. Một con số rất đáng báo động, chứng tỏ não mô cầu đang dần nguy hiểm, thậm chí có ca tử vong chỉ sau 1 ngày phát bệnh. Điều đáng lo ngại là đa số những ca bệnh nặng của Não mô cầu đều bị xem nhẹ những biểu hiện ban đầu, bỏ lỡ thời điểm tốt nhất để điều trị bệnh.
Viêm não mô cầu là gì?
Viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn não mô cầu gây ra, có thể dẫn đến viêm màng não, nhiễm trùng máu và nhiều biến chứng nguy hiểm.
Vi khuẩn gây bệnh não mô cầu (Neisseria meningitidis) lây truyền chủ yếu do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi, hầu, họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng.
Có một điều rất đáng lo ngại là bệnh có tốc độ tiến triển rất nhanh, các dấu hiệu thường xuất hiện đột ngột và dễ trở nặng nếu phát hiện muộn.
Các triệu chứng ban đầu của bệnh não mô cầu ở trẻ
Ở giai đoạn đầu, viêm não mô cầu thường biểu hiện giống các bệnh cảm cúm thông thường, thậm chí nhiều bé vẫn ăn ngủ tương đối bình thường trong giai đoạn sớm. Đây cũng là lý do khiến nhiều phụ huynh dễ nhầm lẫn mà bỏ qua giai đoạn chữa trị tốt nhất.
Vậy nên, ngay cả khi trẻ chỉ có những triệu chứng nhẹ của cảm cúm, ba mẹ cũng cần theo dõi sát sao, nếu trẻ có các biểu hiện sau cần nhanh chóng đưa đi thăm khám ngay:
- Sốt nhẹ hoặc sốt vừa, có thể kèm lạnh run
- Trẻ đột nhiên mệt mỏi, lừ đừ hơn bình thường
- Quấy khóc, khó chịu, ngủ nhiều bất thường
- Chán ăn hoặc bú kém
- Trẻ than đau đầu nhiều (các bé lớn), nhạy cảm với ánh sáng hơn bình thường
Đây đều có thể là “tín hiệu đầu tiên” của viêm não mô cầu rất dễ bị nhầm với bệnh thông thường mà ba mẹ cần hết lưu ý.
Dấu hiệu cảnh báo bệnh đã trở nặng
Những triệu chứng đặc thù của bệnh não mô cầu, cũng là dấu hiệu cảnh báo bệnh đã chuyển nặng:
- Sốt cao liên tục, khó hạ
- Trẻ hay buồn nôn, nôn liên tục
- Cổ cứng, bé khó cúi đầu hoặc có biểu hiện đau khi cử động
- Xuất hiện các nốt ban tím trên da
- Trẻ lơ mơ, khó đánh thức
Đây là giai đoạn nguy hiểm, khi trẻ có bất cứ một biểu hiện nào ba mẹ cũng cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức.
Đặc biệt là sự xuất hiện của các nốt ban tím trên da hay còn gọi là tử ban. Ban này thường gặp ở vùng hông, chân hoặc có thể lan rộng dần ra toàn thân. Nó thường xuất hiện sau 1-2 ngày bé bị sốt nên rất dễ bị nhầm là phát ban lành sau sốt của trẻ. Tuy nhiên, đây lại là cột mốc đánh dấu bệnh não mô cầu đã phát trở nặng rất nguy hiểm.
Biện pháp phòng ngừa bệnh não mô cầu cho trẻ
Một thống kê dịch tễ cho thấy, có khoảng 5–10% người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng, vẫn có thể lây cho trẻ qua đường hô hấp. Mặt khác, não mô cầu còn có diễn tiến nhanh và có thể gây tử vong. Vậy nên, việc chủ động phòng ngừa là vô cùng quan trọng.
Ba mẹ cần chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho cả nhà bằng cách thực hiện đầy đủ các biện pháp sau:
- Tiêm vắc-xin đầy đủ: Đây biện pháp quan trọng nhất, bởi lẽ não mô cầu đã có vắc xin ngừa. Dù không đảm bảo 100% nhưng vẫn là lá chắn hữu hiệu giúp cơ thể trẻ tạo kháng thể chống lại phần nào vi khuẩn não mô cầu.
- Giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cho bé và người chăm sóc. Súc miệng và vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý hàng ngày. Không dùng chung đồ cá nhân như muỗng, ly, khăn.
- Hạn chế tiếp xúc nguồn lây: Tránh tiếp xúc gần với người đang sốt, ho, nghi nhiễm bệnh. Hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi có dịch và luôn đeo khẩu trang khi ra ngoài.
- Tăng cường sức đề kháng cho trẻ: Cho trẻ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung thêm nhiều các thực phẩm giàu vitamin (A, C, D, kẽm…) để tăng đề kháng và đảm bảo ngủ đủ giấc, vận động hợp lý. Một hệ miễn dịch khỏe mạnh giúp trẻ chống lại vi khuẩn tốt hơn.
- Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng: Thường xuyên vệ sinh nhà cửa, đồ chơi đặc biệt là các bề mặt bé hay tiếp xúc như đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế. Luôn giữ nhà cửa được thông thoáng và lưu thông khí.
- Theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm: Khi trẻ hay kể cả người lớn trong gia đình có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết. Ba mẹ cần đến trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám và điều trị kịp thời. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng nặng và tử vong do bệnh.
Viêm não mô cầu không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng những biểu hiện rầm rộ. Chỉ một vài dấu hiệu “nhẹ” như cảm cúm thông thường cũng có thể là khởi đầu của một bệnh lý nguy hiểm. Vậy nên, ba mẹ tuyệt đối không được chủ quan, hãy luôn chủ động phòng ngừa và theo dõi sát sao tình trạng bệnh của bé để giúp con tránh xa căn bệnh nguy hiểm này.
Xem thêm: Những sai lầm cần tránh khi chăm sóc trẻ bị tay chân miệng
