Trẻ con gần như bé nào cũng rất nghịch ngợm. Nhưng đôi khi chính những trò chạy nhảy, nô đùa bình thường ấy lại là những dấu hiệu nhận biết sớm của bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) ở con đang vô tình bị bỏ qua. Vậy làm sao để ba mẹ có thể phân biệt được một đứa trẻ chỉ hiếu động và một đứa trẻ thực sự mắc hội chứng tăng động?
Hội chứng tăng động giảm chú ý là bệnh gì?
Hội chứng tăng động giảm chú ý (ADHD) hay còn được gọi là tăng động. Nó là một loại rối loạn phát triển thần kinh, khiến trẻ (hoặc thậm chí cả người lớn) khó kiểm soát sự chú ý, hành vi và mức độ hoạt động.
Tuy nhiên, chúng ta cần hiểu đúng trẻ bị tăng động là trẻ bị rối loạn thần kinh nhưng thực tế đầu óc trẻ vẫn thông minh và không hề bị bệnh tâm thần, cũng không phải trẻ cố tình không nghe lời. Chỉ là não bộ trẻ bị lỗi, ảnh hưởng tới việc xử lý thông tin khiến trẻ dễ mất tập trung, khó ngồi yên và rất hay bốc đồng kiểu thích làm gì thì làm.
ADHD thường rất khó chữa được dứt điểm nhưng hoàn toàn có thể cải thiện tình trạng nếu được phát hiện sớm. Nhiều trẻ vẫn sẽ học tốt và hòa nhập cùng mọi người nếu được hỗ trợ kịp thời những phương pháp điều trị và giáo dục phù hợp. Vậy nên, ba mẹ và người thân cần hết sức quan tâm để phát hiện sớm tình trạng của bé.
Cách phân biệt trẻ hiếu động và trẻ bị tăng động
Để phân biệt một đứa trẻ chỉ hiếu động đơn thuần hay mắc hội chứng tăng động, ba mẹ có thể thử quan sát và đánh giá thông qua một số đặc điểm sau:
| Đặc điểm | Biểu hiện | |
| Trẻ hiếu động | Trẻ tăng động | |
| Mức độ hoạt động | Hay nô đùa, nghịch ngợm nhưng có chủ đích và thường vẫn trong giới hạn cho phép. Khi được nhắc nhở vẫn biết dừng, không gây khó chịu nhiều cho người khác | Hay chạy nhảy và thường không thể ngồi không yên, có khi còn nói rất nhiều. Rất khó chịu khi bị nhắc nhở và chỉ muốn làm theo ý mình không phân biệt đúng sai |
| Khả năng tập trung | Có thể tập trung làm tốt việc mình thích, hiểu lời người lời và không quá khó chịu khi được yêu cầu ngồi yên | Dễ mất tập trung, dễ xao nhãng và nhanh chán, rất khó làm xong nhiệm vụ được yêu cầu kể cả đó là bộ phim hay trò chơi bé yêu thích |
| Khi tiếp xúc môi trường lạ | Trẻ biết lạ và thường ngồi im quan sát một thời gian trước khi bắt đầu khám phá. Nhiều trẻ thậm chí còn sợ và nhút nhát hẳn đi không dám quấy phá | Trẻ vẫn đùa nghịch bình thường nếu thích, gần như không có khái niệm lạ hay quen. |
| Nhận biết hành vi và cảm xúc | Biết cách ổn định cảm xúc, vẫn biết sửa lỗi khi làm sai được nhắc nhở | Rất khó kiểm soát bản thân, rất dễ nổi giận và cáu gắt vô cớ. Trẻ thường không muốn nghe lời và thường xuyên tái phạm lỗi dù được nhắc nhở nhiều |
| Khả năng ngôn ngữ | Trẻ phát triển ngôn ngữ bình thường có khi còn tốt hơn trẻ cùng trang lứa bình thường. | Trẻ dễ gặp vấn đề diễn đạt, có khi còn chậm nói do không tập trung được. Nếu nói được thì đôi khi lại nói rất nhiều, chen ngang cả lúc người khác nói chuyện |
Nhìn chung, nếu trẻ có những biểu hiện của trẻ tăng động kéo dài thường xuyên và nhiều tháng thì ba mẹ nên sớm cho trẻ đi thăm khám để đánh giá hành vi trước 12 tuổi. Qua độ tuổi này sẽ rất khó can thiệp để giúp trẻ hòa nhập.
Một số lưu ý khi phát hiện trẻ bị tăng động
Khi nhận ra trẻ bị tăng động, ngoài việc sớm đưa trẻ đi thăm khám tìm phương pháp điều trị phù hợp từ chuyên gia. Điều quan trọng nhất vẫn chính là sự phối hợp từ gia đình.
- Kiên nhẫn với con không la mắng, không gắn mác hư hỏng khi trẻ không nghe lời vì trẻ đang mắc bệnh, lúc này con chỉ đang không kiểm soát được hành vi của mình mà thôi.
- Lập thời gian biểu, chia nhỏ nhiệm vụ một cách ngắn gọn, rõ ràng để giúp trẻ dễ thực hiện. Nêu ưu tiên dùng hình ảnh minh họa để trẻ dễ hiểu.
- Khen ngợi đúng thời điểm khi con cố gắng làm tốt và giữ tập trung
- Khuyến khích con tham gia thêm các hoạt động thể chất để giải tỏa năng lượng một cách tích cực
Trẻ hiếu động và trẻ mắc hội chứng tăng động rất khác nhau và không quá khó phân biệt. Một đứa trẻ mắc hội chứng tăng động sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới cuộc sống về sau, không những thế còn có thể gây nguy hiểm cho chính bé và người xung quanh, nếu không được điều trị. Vậy nên, hãy luôn chú ý quan sát để nhận biết và can thiệp thiệp sớm khi trẻ có dấu hiệu tăng động ba mẹ nhé!
Xem thêm: Giải pháp giúp cải thiện tình trạng mất tập trung ở trẻ tiểu học
